Potrzeba usuwania owłosienia jest kwestią bardzo indywidualną. Stosunek do włosów na ciele zmieniał się na przestrzeni czasu.
W ostatnich dekadach w szeroko przyjętych kanonach kobiecego piękna dominował obraz gładkiej skóry niemal całkowicie pozbawionej owłosienia. W reakcji na to pojawiły się głosy promujące naturalność i wolność od narzucanej estetyki.
Niezależnie od kwestii kulturowych włosy na ciele, jak każda inny element jego budowy, mogą świadczyć o stanie zdrowia. Nadmierne owłosienie może nie być jedynie estetycznym problemem ale objawem choroby.
Wzorzec żeński, wzorzec męski
Fizjologicznie kobiety i mężczyźni różnią się od siebie pod względem owłosienia. Wzorzec owłosienia należy do tzw. trzeciorzędowych cech płciowych, które zależne są od hormonów płciowych, czyli androgenów u mężczyzn i estrogenów u kobiet. Trzeciorzędowe cechy płciowe rozwijają się w wieku dorastania.
Męski wzorzec owłosienia pojawiający się pod pływem wzrostu stężenia testosteronu obejmuje owłosienie w obrębie twarzy (zarost), klatki piersiowej, grzbietu i pośladków, brzucha, ud i ramion. U kobiet, u których hormonalnie dominują estrogeny, owłosienie w tych miejscach nie występuje lub występuje jedynie w formie delikatnych i cienkich włosów meszkowych.
Hirsutyzm
Hirsutyzm to zaburzenie polegające na wystąpieniu u kobiety włosów w miejscach typowych dla męskiego wzorca owłosienia.
Aby ułatwić rozpoznanie hirsutyzmu i stopień jego nasilenia stworzono obrazkową skalę.
Przyczyny hirsutyzmu
Zdecydowanie najczęstszą przyczyną hirsutyzmu jest zespół policystycznych jajników (PCOS), w którym na skutek zaburzeń hormonalnych poza hirsutyzmem występują również zaburzenia miesiączkowania i owulacji, trudności z zajściem w ciążę, trądzik, wahania masy ciała.
Do rzadszych przyczyn hirsutyzmu należą:
- wrodzony przerost nadnerczy
- Guzy wydzielające hormony męskie (androgeny)
- Zespół Cushinga,
- Niedoczynność tarczycy
- Akromegalia
- Hiperprolaktynemia
- Przyjmowanie niektórych leków: androgeny, steroidy anaboliczne, kwas walproinowy
Hirsutyzm skórny
Zdarzają się przypadki, w których pomimo wykonania wszystkich niezbędnych badań laboratoryjnych i obrazowych nie udaje się stwierdzić przyczyny hirsutyzmu a stężenia hormonów nie odbiegają od normy.
W takich przypadkach podejrzewa się tzw. hirsutyzm skórny, czyli taki, w którym nadmierny wzrost włosów nie wynika ze wzrostu stężenia hormonów męskich we krwi, ale ze zwiększonej wrażliwości mieszków włosowych na te hormony.
Hipertrychoza
Innym rodzajem nieprawidłowego nadmiernego owłosienia u kobiet jest hipertrychoza, czyli uogólnione nadmierne owłosienie. W tym przypadku następuje ogólne nasilenie owłosienia bez dominacji okolic androgenowrażliwych czyli typowych dla męskiego typu owłosienia. Hipertrychoza polega zwykle na nasileniu owłosienia meszkowego, szczególnie w obrębie przedramion i podudzi.
Do jej przyczyn należy:
- zażywanie niektórych leków, np. cyklosporyny A, fenytoiny
- Anoreksja
- Niedoczynność tarczycy
- Porfiria
- Zapalenie skórno-mięśniowe
Wystąpienie nadmiernego owłosienia, zwłaszcza jeśli pojawia się w krótkim czasie oraz jeśli towarzyszą mu inne objawy, takie jak nieregularne miesiączki, zawsze należy skonsultować z lekarzem. Najlepiej w tym celu udać się do endokrynologa oraz do ginekologa.
